Καθώς η ένταση μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν κλιμακώνεται και με αφορμή την αιματηρή καταστολή των διαδηλώσεων από το καθεστώς της Τεχεράνης, ο Ντόναλντ Τραμπ έχει αποστείλει στρατιωτική αρμάδα στη Μέση Ανατολή, ενώ φαίνεται ότι οι Ιρανοί καταβάλλουν προσπάθειες για να προστατεύσουν ό,τι έχει απομείνει από τις πυρηνικές τους εγκαταστάσεις, οι οποίες έχουν πληγεί από βομβαρδισμούς των ΗΠΑ και του Ισραήλ.
Δορυφορικές εικόνες αποκαλύπτουν δραστηριότητα σε δύο ιρανικές πυρηνικές εγκαταστάσεις που είχαν πληγεί από αεροπορικούς επιθέσεις πέρσι, υποδεικνύοντας ότι η Τεχεράνη πιθανώς προσπαθεί να κρύψει τις προσπάθειες διάσωσης τυχόν υλικών που έχουν παραμείνει εκεί.
Η εταιρεία Planet Labs PBC έχει καταγράψει ότι έχουν τοποθετηθεί στέγες πάνω από δύο κατεστραμμένα κτίρια στις εγκαταστάσεις του Ισφαχάν και της Νατάνζ, σύμφωνα με το Associated Press. Αυτή η δραστηριότητα είναι η πρώτη σημαντική καταγραφή μέσω δορυφόρου μετά τις 12 ημέρες πολέμου μεταξύ Ισραήλ και Ιράν τον Ιούνιο.
Αριστερά δορυφορική εικόνα της Planet Labs PBC που δείχνει την πυρηνική εγκατάσταση εμπλουτισμού της Νατάνζ στο Ιράν στις 3 Δεκεμβρίου 2025 και δεξιά στις 28 Ιανουαρίου 2026
Αυτές οι καλύψεις δυσκολεύουν τους δορυφόρους να διακρίνουν τις εξελίξεις στο έδαφος, κάτι που είναι κρίσιμο για τους επιθεωρητές της Διεθνούς Υπηρεσίας Ατομικής Ενέργειας, αφού το Ιράν έχει αποκλείσει την πρόσβαση.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, έχει επανειλημμένα ζητήσει από το Ιράν να διαπραγματευτεί ένα πλαίσιο για το πυρηνικό του πρόγραμμα, προκειμένου να αποτραπούν πιθανές επιθέσεις, τις οποίες έχει απειλήσει την Τεχεράνη σε σχέση με την καταστολή των διαδηλώσεων εντός της χώρας.
Οι ΗΠΑ έχουν μετακινήσει το αεροπλανοφόρο USS Abraham Lincoln καθώς και αρκετά αντιτορπιλικά με κατευθυνόμενους πυραύλους στη Μέση Ανατολή, αλλά η κατάσταση αναφορικά με τη χρήση στρατιωτικής βίας από τον Τραμπ παραμένει ασαφής.
Οι νέες στέγες δεν φαίνεται να δηλώνουν την αρχή ανασυγκρότησης των βαριά κατεστραμμένων εγκαταστάσεων, σύμφωνα με ειδικούς. Εκτιμάται ότι το Ιράν προσπαθεί «να αξιολογήσει αν βασικά περιουσιακά στοιχεία, όπως περιορισμένα αποθέματα ουρανίου, έχουν επιβιώσει από τους βομβαρδισμούς», δήλωσε η Andrea Stricker, αναλύτρια στο Foundation for Defense of Democracies, που έχει επιβληθεί από την Τεχεράνη.
«Αυτοί προσπαθούν να έχουν πρόσβαση σε όποια στοιχεία υπάρχουν, χωρίς να γίνει αντιληπτό από το Ισραήλ ή τις Ηνωμένες Πολιτείες τι έχει απομείνει», πρόσθεσε.
Οι πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ισφαχάν και της Νατάνζ
Πριν από την έναρξη του 12ήμερου πολέμου με το Ισραήλ τον Ιούνιο, η Ισλαμική Δημοκρατία διέθετε τρεις κύριες πυρηνικές εγκαταστάσεις σχετιζόμενες με το πυρηνικό της πρόγραμμα, το οποίο ισχυρίζεται ότι είναι αποκλειστικά ειρηνικό.
Ωστόσο, τα τελευταία χρόνια οι Ιρανοί αξιωματούχοι έχουν απειλήσει με την προοπτική ανάπτυξης πυρηνικών όπλων. Η Δύση και η Διεθνής Υπηρεσία Ατομικής Ενέργειας εκτιμούν ότι το Ιράν είχε οργανωμένο πρόγραμμα πυρηνικών όπλων μέχρι το 2003.
Η εγκατάσταση της Νατάνζ, περίπου 220 χιλιόμετρα νότια της Τεχεράνης, περιλαμβάνει υπέργειες και υπόγειες εγκαταστάσεις, όπου διασφαλιζόταν ο κύριος εμπλουτισμός του ουρανίου στο Ιράν.
Στέγαστρο πάνω από ερείπια στο πυρηνικό κέντρο του Ισφαχάν στις 28/1/2026
Πριν από την πολεμική σύρραξη, η Διεθνής Υπηρεσία Ατομικής Ενέργειας είχε αναφέρει ότι το Ιράν χρησιμοποιούσε στη Νατάνζ προχωρημένους φυγοκεντρητές για εμπλουτισμό ουρανίου μέχρι 60%, επικίνδυνα κοντά σε επίπεδα όπλων, που τα προσδιόρισε στο 90%. Εκτιμάται ότι μέρος του υλικού παρέμεινε στις εγκαταστάσεις όταν το συγκρότημα δέχθηκε επίθεση.
Η εγκατάσταση κοντά στο Ισφαχάν ήταν γνωστή για την παραγωγή του αερίου ουρανίου που χρησιμοποιείται για τη λειτουργία των φυγοκεντρητών.
Ένας τρίτος χώρος, το Φορντό, περίπου 95 χιλιόμετρα νοτιοδυτικά της Τεχεράνης, φιλοξενούσε μια ιδιαίτερα οχυρωμένη εγκατάσταση εμπλουτισμού κάτω από βουνό.
Κατά τη διάρκεια του περσινού πολέμου, οι ισραηλινοί επιτέθηκαν πρώτοι στις εγκαταστάσεις, ακολουθούμενοι από αμερικανικά πλήγματα με διατρητικές βόμβες και πυραύλους κρουζ Tomahawk. Σύμφωνα με τη Στρατηγική Εθνικής Ασφάλειας του Λευκού Οίκου που δημοσιεύθηκε τον Νοέμβριο, τα αμερικανικά πλήγματα είχαν «υποβαθμίσει σημαντικά το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν», αν και οι δημόσιες πληροφορίες σχετικά με το εύρος των ζημιών είναι περιορισμένες.
Από τότε, το Ιράν δεν έχει επιτρέψει σε επιθεωρητές της IAEA να επισκεφτούν τις εγκαταστάσεις.
Στέγαστρα στη Νατάνζ και το Ισφαχάν
Το κύριο υπέργειο κτίριο εμπλουτισμού στη Νατάνζ ήταν γνωστό ως Pilot Fuel Enrichment Plant. Το Ισραήλ πλήγωσε το κτίριο στις 13 Ιουνίου, προκαλώντας σοβαρές ζημιές στις υπόγειες αίθουσες με φυγοκεντρητές, όπως είχε δηλώσει τότε ο γενικός διευθυντής της Διεθνούς Υπηρεσίας Ατομικής Ενέργειας, Ραφαέλ Γκρόσι. Το αμερικανικό πλήγμα στις 22 Ιουνίου προκάλεσε πιθανώς την ολική καταστροφή των υπόγειων εγκαταστάσεων της Νατάνζ με διατρητικές βόμβες.
Η Planet Labs PBC έχει καταγράψει ότι το Ιράν άρχισε το Δεκέμβριο να κατασκευάζει στέγαστρο πάνω από την κατεστραμμένη εγκατάσταση, ολοκληρώνοντας τις εργασίες μέχρι το τέλος του μήνα. Η Τεχεράνη δεν έχει σχολιάσει δημόσια το θέμα και φαίνεται ότι το ηλεκτρικό σύστημα της Νατάνζ παραμένει κατεστραμμένο.
Παράλληλα, το Ιράν συνεχίζει εκσκαφές κοντά στο Kūh-e Kolang Gaz Lā, ελάχιστα μέτρα νότια της περιμετρικής περίφραξης της Νατάνζ. Δορυφορικές εικόνες δείχνουν αύξηση των σωρών χώματος από τις εκσκαφές, κάτι που ενισχύει τις υποθέσεις για την κατασκευή νέας υπόγειας πυρηνικής εγκατάστασης.
Στο Ισφαχάν, το Ιράν ξεκίνησε την κατασκευή ενός παρόμοιου στεγάστρου σε κτίριο στην βορειοανατολική πλευρά της εγκατάστασης, ολοκληρώνοντάς το στην αρχή Ιανουαρίου. Η ακριβής χρήση του κτιρίου δεν είναι δημοσίως γνωστή, αν και τότε ο ισραηλινός στρατός είχε δηλώσει ότι τα πλήγματα στο Ισφαχάν στοχεύαναν πυρηνικές δραστηριότητες.
Δορυφορικές εικόνες αποκαλύπτουν ότι δύο σήραγγες σε κοντινό βουνό ήταν γεμάτες με χώμα, ως μέτρο προστασίας από επίθεση, κάτι που υλοποιούσε το Ιράν πριν από τον πόλεμο του Ιουνίου. Μια τρίτη σήραγγα φαίνεται να έχει καθαριστεί από συντρίμμια, με καινούργιους τοίχους να έχουν κατασκευαστεί γύρω από την είσοδό της για έξτρα ασφάλεια.
Σύμφωνα με τη Σάρα Μπούρκχαρντ, ανώτερη ερευνήτρια στο Institute for Science and International Security, η εγκατάσταση των στέγαστρων σχετίζεται με μια προσπάθεια «να ανακτηθούν όσα στοιχεία έχουν απομείνει, χωρίς να γίνει γνωστό τι ακριβώς απομακρύνεται».
Ο Σιν Ο΄Κόνορ, ειδικός στην εταιρεία Janes, επιβεβαίωσε ότι η επιδίωξη είναι πιθανώς η απόκρυψη δραστηριότητας κι όχι η αποκατάσταση εγκαταστάσεων για μελλοντική χρήση.
«Πυρετώδης» δραστηριότητα από το Ιράν
Από την ολοκλήρωση του πολέμου, το Ιράν έχει κινηθεί προς την ανασυγκρότηση του προγράμματος βαλλιστικών πυραύλων, προχωρώντας σε έργα που σχετίζονται με αυτό, όπως έχουν αναφέρει προηγούμενες ειδήσεις του AP. Οι διαδικασίες αυτές περιλαμβάνουν και την ανακατασκευή εγκαταστάσεων στο στρατιωτικό συγκρότημα Παρτσίν, νοτιοανατολικά της Τεχεράνης.
Τις τελευταίες εβδομάδες, το Ιράν εργάζεται στην αποκατάσταση μιας εγκατάστασης στο Παρτσίν, που το Institute for Science and International Security έχει προσδιορίσει ως «Taleghan 2». Αυτή η εγκατάσταση είχε υποστεί καταστροφές από ισραηλινή αεροπορική επιδρομή τον Οκτώβριο του 2024.
Σύμφωνα με το ινστιτούτο, προηγούμενα ιρανικά πυρηνικά αρχεία που είχαν κατασχεθεί από το Ισραήλ αναφέρουν ότι το κτίριο χρησιμοποιούνταν για θάλαμο εκρήξεων και για ειδικό σύστημα ακτίνων Χ που μελέτησε εκρηκτικές δοκιμές. Αυτές οι δοκιμές θα μπορούσαν να συνέβαλαν στην έρευνα για τη συμπίεση πυρήνα ουρανίου, διαδικασία που είναι απαραίτητη για μια πυρηνική βόμβα τύπου έκρηξης (implosion).
Δορυφορικές φωτογραφίες αποκαλύπτουν ότι τις τελευταίες μήνες πραγματοποιούνται κατασκευαστικά έργα στο «Taleghan 2». Οι εργασίες έχουν επισημάνει και άλλες εταιρείες, όπως η Janes και το ίδιο το ινστιτούτο.
«Η ταχύτητα της ανασυγκρότησης είναι αξιοσημείωτη», δήλωσε ο Λούις Σμαρτ, αναλυτής της Janes, ο οποίος παρακολουθεί το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα. «Η εγκατάσταση επεκτείνεται πιθανώς για να γίνει πιο ανθεκτική σε επιθέσεις και βομβαρδισμούς. Επιπλέον, τοποθετείται ένας σχετικά μεγάλος θάλαμος περιορισμού, που θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για δοκιμές ισχυρών εκρηκτικών».
