Η ιστορία πίσω από ένα εντυπωσιακό αλλά ανησυχητικό «αλατόβουνο» που συνεχίζει να μεγαλώνει.
Στην Καταλονία της Ισπανίας, κοντά στην πόλη Sallent, υπάρχει κάτι που μοιάζει με φυσικό βουνό, αλλά στην πραγματικότητα δεν είναι. Είναι μια τεράστια συσσώρευση αποβλήτων από εξόρυξη ποτάσας, που με τα χρόνια έχει ξεπεράσει σε μέγεθος το ίδιο το βουνό από το οποίο πήρε το όνομά της. Το El Cogulló, γνωστό και ως «Βουνό Αλατιού», δεν είναι απλώς εντυπωσιακό. Είναι ένα από τα πιο ακραία παραδείγματα του πώς η ανθρώπινη δραστηριότητα μπορεί να μεταμορφώσει ένα τοπίο.
Με μήκος 1,5 χιλιομέτρου, ύψος που φτάνει τα 30 μέτρα και συνολικό βάρος που αγγίζει τους 38 εκατομμύρια τόνους, αυτή η τεχνητή μάζα ισοδυναμεί με περισσότερα από 300 στάδια Μαρακανά γεμάτα αλάτι. Από μακριά θυμίζει χιονισμένο λόφο. Από κοντά, όμως, αποκαλύπτει μια πιο σκληρή πραγματικότητα.
Πώς δημιουργήθηκε ένα «βουνό» που δεν έπρεπε να υπάρχει
Η ιστορία του ξεκινά από το 1912, όταν ανακαλύφθηκαν στην περιοχή κοιτάσματα ποτάσας, ενός βασικού υλικού για την παραγωγή λιπασμάτων. Η εξόρυξη ξεκίνησε λίγα χρόνια αργότερα και εξελίχθηκε σε μια από τις σημαντικότερες δραστηριότητες για τη γεωργία στην Ευρώπη. Όμως, για κάθε τόνο ποτάσας που παράγεται, δημιουργούνται πολλαπλάσιοι τόνοι άχρηστου υλικού, κυρίως αλάτι.
Αυτό το υλικό δεν μπορούσε να απορριφθεί εύκολα. Έτσι, η πιο απλή λύση ήταν να συσσωρεύεται δίπλα στα ορυχεία. Χρόνο με τον χρόνο, στρώση με τη στρώση, το αρχικό «τίποτα» έγινε κάτι τεράστιο. Μέχρι που ξεπέρασε το φυσικό βουνό El Cogulló, ύψους 474 μέτρων, και άλλαξε οριστικά την εικόνα της περιοχής.
Η στιγμή που το τοπίο αλλάζει για πάντα
Σήμερα, το El Cogulló θεωρείται η μεγαλύτερη ορατή συσσώρευση αλμυρών αποβλήτων στην Ευρώπη. Καλύπτει δεκάδες εκτάρια και δεσπόζει στην κοιλάδα, δημιουργώντας ένα σχεδόν εξωπραγματικό σκηνικό. Το λευκό και γκρι χρώμα του, αποτέλεσμα της υψηλής συγκέντρωσης αλατιού, δίνει την ψευδαίσθηση ενός παγωμένου όγκου. Στην πραγματικότητα, πρόκειται για ένα «ζωντανό» απόβλητο, που συνεχίζει να επηρεάζει το περιβάλλον.
Οι κάτοικοι της περιοχής το αποκαλούν «Montsalat», δηλαδή «Αλατόβουνο». Ένα όνομα που αποτυπώνει τέλεια αυτό που βλέπουν καθημερινά μπροστά τους.
Το αόρατο πρόβλημα που ρέει στο νερό
Το μεγαλύτερο ζήτημα δεν είναι το μέγεθος του «βουνού», αλλά αυτό που συμβαίνει όταν βρέχει. Το νερό διαλύει το αλάτι και δημιουργεί ένα ιδιαίτερα αλμυρό υγρό, το οποίο καταλήγει στο έδαφος και στα κοντινά υδάτινα ρεύματα. Έτσι, για περισσότερο από έναν αιώνα, το El Cogulló συμβάλλει στην αύξηση της αλατότητας του ποταμού Llobregat.
Ο ποταμός αυτός ξεκινά από τα Πυρηναία και φτάνει μέχρι τη Μεσόγειο, αποτελώντας βασική πηγή νερού για την ευρύτερη περιοχή της Βαρκελώνης. Η αυξημένη αλατότητα έχει αναγκάσει τις αρχές να εφαρμόζουν πιο σύνθετες και δαπανηρές διαδικασίες επεξεργασίας, ενώ επιστημονικές μελέτες έχουν δείξει ότι συγκαταλέγεται στους πιο «αλμυρούς» ποταμούς της Δυτικής Ευρώπης.
Το τίμημα της ανάπτυξης που δεν φαίνεται
Η υπόθεση του El Cogulló δεν είναι καινούργια. Εδώ και δεκαετίες, κοινότητες, περιβαλλοντικές οργανώσεις και αρχές συγκρούονται για τις επιπτώσεις της εξόρυξης στην περιοχή. Έχουν επιβληθεί πρόστιμα, έχουν γίνει νομικές μάχες, έχουν προταθεί λύσεις. Παρ’ όλα αυτά, το «βουνό» παραμένει και συνεχίζει να μεγαλώνει.
Η αλήθεια είναι ότι το πρόβλημα δεν έχει εύκολη λύση. Η εξόρυξη ποτάσας είναι κρίσιμη για τη γεωργία, αλλά παράγει τεράστιες ποσότητες αποβλήτων χωρίς εύκολη διαχείριση. Και έτσι, η πιο «εύκολη» επιλογή παραμένει η ίδια εδώ και έναν αιώνα: συσσώρευση.
ΤΙ ΔΙΑΒΑΖΕΤΑΙ
