Η κατάσταση στο Ιράν συνεχώς μεταλλάσσεται, δημιουργώντας έντονη αβεβαιότητα σε πολιτικό, οικονομικό και κοινωνικό επίπεδο.
Δευτέρα, ο Τραμπ ανέφερε διφορούμενα μηνύματα, χαρακτηριστικά του πολέμου που χαρακτήρισε ως «βραχυπρόθεσμο» και ενδεχόμενα έχουν τέλος «σύντομα», προσθέτοντας ωστόσο ότι αυτό δεν θα ολοκληρωθεί πριν το Ιράν «χάσει κάθε απολύτως ικανότητα να αναπτύσσει όπλα που θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν κατά των ΗΠΑ, του Ισραήλ ή άλλων συμμάχων μας».
Ποια είναι όμως η κατεύθυνση όλων αυτών και ποια τα πιθανότερα σενάρια για την αποκοπή του πολέμου; Ποιες είναι οι καλύτερες και χειρότερες διαφαινόμενες εξελίξεις;
Η στρατιωτική επιχείρηση απαιτεί χρόνο
Κάθε στρατιωτική εκστρατεία χρειάζεται αρκετές εβδομάδες για να ολοκληρωθεί.
Ο στρατιωτικός στόχος, όπως έχει περιγραφεί από το Πεντάγωνο, είναι να περιοριστεί η ικανότητα του Ιράν να προβάλλει τη δύναμή του εκτός των συνόρων της.
Αυτό σημαίνει επιθέσεις κατά των πυραύλων και των εγκαταστάσεων παραγωγής τους στο Ιράν, καθώς και κατά των drones και της αντίστοιχης υποδομής, των ναυτικών και αεροπορικών δυνάμεων, και των δομών διοίκησης και ελέγχου, συμπεριλαμβανομένου ότι έχει απομείνει από το πυρηνικό του πρόγραμμα.
Η υποβάθμιση στρατιωτικών ικανοτήτων είναι μία στρατηγική επιχείρηση που διαχωρίζεται από οποιονδήποτε πολιτικό στόχο ελπίσουν να επιτύχουν οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ στο Ιράν.
Ωστόσο, κάτι τέτοιο απαιτεί χρόνο, και οι στρατιωτικοί σύμβουλοι πιθανόν αναφέρουν στον Τραμπ ότι, αν και
η επιχείρηση έχει προχωρήσει καλά και ίσως νωρίτερα από το αναμενόμενο, απαιτούνται τουλάχιστον εβδομάδες για την ολοκλήρωσή της.
Σύμφωνα με ανάλυση του CNN, παρατίθενται τρία σενάρια για την επόμενη περίοδο, με προβλεπόμενες πιθανότητες για το καθένα:
Κύριο σενάριο: Περιορισμός του Ιράν, όπως το Ιράκ της δεκαετίας του 1990
Στο συγκεκριμένο σενάριο, μέχρι το τέλος του μήνα θα έχει υποβαθμιστεί σημαντικά η δύναμη του Ιράν και η αμυντική του βάση, ενώ οι πολιτικές του δομές θα παραμείνουν ανέγγιχτες.
Η έντονη στρατιωτική εκστρατεία θα τερματιστεί αφού έχει επιτευχθεί ο καθορισμένος στόχος, όμως χωρίς να υπάρξει αλλαγή καθεστώτος στην Τεχεράνη.
Από εκείνη τη στιγμή και έπειτα, οι κυρώσεις που έχουν επιβληθεί από τις ΗΠΑ και διεθνείς οργανισμούς θα διατηρηθούν κατά του Ιράν, εκτός και αν η νέα του ηγεσία συμφωνήσει να τερματίσει το πυρηνικό του πρόγραμμα και το πρόγραμμα βαλλιστικών πυραύλων μεγάλου βεληνεκούς.
Και τα δύο αυτά προγράμματα παραμένουν υπό τις κυρώσεις του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, και αυτό θα συνεχιστεί.
Στρατιωτικά, οι ΗΠΑ και το Ισραήλ/ πιθανόν και άλλοι εταίροι, θα συνεχίζουν να περιπολούν τον εναέριο χώρο του Ιράν με περιορισμένο ρίσκο, δεδομένου ότι η αεροπορική άμυνα του Ιράν είναι ελλιπής.
Εάν η Τεχεράνη επιδιώξει να επαναφέρει τα προγράμματα πυραύλων, drones ή πυρηνικών όπλων, θα ενδέχεται να δεχθεί χτυπήματα κατά την προτίμηση, αποτρέποντας έτσι τέτοιες ενέργειες.
Αυτό το κύριο σενάριο για τους προσεχείς μήνες ή και χρόνια θα μπορούσε να θυμίζει το Ιράκ της δεκαετίας του 1990:
Αποδυναμωμένο, περιορισμένο, με Αμερικανούς πιλότους να περιπολούν τον ουρανό για να αποτρέψουν μελλοντικές απειλές.
Αυτό δεν διασφαλίζει καμία αλλαγή καθεστώτος στο Ιράν, ωστόσο, λόγω της πολιτικής αναταραχής στη χώρα, είναι πιθανές μελλοντικές διαμαρτυρίες και σταδιακή διάβρωση του καθεστώτος.
Χειρότερη περίπτωση: Ενδυνάμωση του Ιράν, χειρότερη από την αρχική κατάσταση
Στη χειρότερη περίπτωση, οι οικονομικές τριβές θα υποχρεώσουν τον Τραμπ να κηρύξει πρόωρα τη νίκη πριν την ολοκλήρωση της στρατιωτικής εκστρατείας. Αυτό θα αφήσει πίσω ένα Ιράν με ανασυγκροτημένες δομές εξουσίας – απογοητευμένο αλλά και ενθουσιασμένο – με στρατιωτική και πυρηνική ικανότητα αρκετά ανέπαφη ώστε να μπορέσει να ανασυγκροτηθεί.
Η περιοχή θα γίνει ακόμη πιο ασταθής, καθώς τα κράτη του Κόλπου θα βρίσκονται υπό τη συνεχή απειλή ενός Ιράν με διευρυμένες δυνατότητες πυραύλων και drones, τα οποία η Τεχεράνη έχει αποδείξει ότι είναι διατεθειμένη να χρησιμοποιήσει.
Αυτό το σενάριο θα μπορούσε να εμπλέξει τις Ηνωμένες Πολιτείες ακόμη περισσότερο στη Μέση Ανατολή, καθώς θα χρειαστεί να προσφέρουν περαιτέρω στήριξη στην άμυνα των εταίρων του Κόλπου μετά την αντίκρουση χιλιάδων πυραύλων και drones, και με την αμερικανική στρατιωτική επιχείρηση να έχει διακοπεί προτού καταστραφούν αυτές οι δυνατότητες.
Το κόστος των επιχειρηματικών δραστηριοτήτων στην περιοχή – από την ασφάλιση μεταφορών έως τη μακροπρόθεσμη διάθεση κεφαλαίων – μπορεί να αυξηθεί απότομα, προτού βρεθεί μία νέα ισορροπία. Αυτή η νέα ισορροπία θα προϋποθέτει επίσης έναν ισχυρότερο Ιράν, με ριζοσπαστικές δυνάμεις.
Βέλτιστη περίπτωση: Ένα νέο Ιράν και μία νέα Μέση Ανατολή
Στο καλύτερο σενάριο, η στρατιωτική πίεση στο Ιράν, συμπεριλαμβανομένων των επιθέσεων κατά του κατασταλτικού μηχανισμού ασφαλείας, ενδεχομένως θα αποδυναμώσει το καθεστώς και θα ενισχύσει την αυτοπεποίθηση των Ιρανών να βγουν στους δρόμους και να απαιτήσουν ανατροπή της Ισλαμικής Δημοκρατίας.
Αυτό το σενάριο θα προσέφερε περισσότερες πιθανότητες να πραγματοποιηθεί εάν δεν είχε προηγηθεί η βίαιη καταστολή τον Ιανουάριο, η οποία, σύμφωνα με αναφορές, είχε ως συνέπεια τον θάνατο χιλιάδων ανθρώπων.
Βραχυπρόθεσμα, οι Ιρανοί μπορεί να βγουν ξανά στους δρόμους σε κρίσιμη μάζα μόνο εάν ο κατασταλτικός μηχανισμός της Τεχεράνης – οι πολιτοφυλακές Basij και το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης – υποβαθμιστεί σημαντικά και ορατά, κάτι που δεν είναι εύκολο να επιτευχθεί μόνο με τη χρήση αεροπορικών επιθέσεων.
Η ιστορία υποδεικνύει ότι η εξωτερική στρατιωτική πίεση από μόνη της σπανίως οδηγεί σε άμεση κατάρρευση του καθεστώτος χωρίς οργανωμένη εσωτερική αντίσταση.
Οι περιορισμένες πιθανότητες αυτού του σεναρίου είναι εγγενείς στο στρατιωτικό σχέδιο, όπως αυτό έχει περιγραφεί από το Πεντάγωνο, κυρίως από τον πρόεδρο του Γενικού Επιτελείου, στρατηγό Dan Caine, και τον διοικητή της Κεντρικής Διοίκησης, ναύαρχο Brad Cooper.
Ο στόχος είναι η αποδυνάμωση της ικανότητας του Ιράν να προβάλλει δύναμη εκτός των συνόρων του, όχι η αποδυνάμωση της ικανότητάς του να ασκεί έλεγχο στο εσωτερικό του – κάτι που πιθανώς θα απαιτούσε την εμπλοκή αποσπασμένων αμερικανικών δυνάμεων ή οργανωμένης αντίστασης.
Τίποτα από τα δύο δεν είναι πιθανό να υπάρχει σε αυτή τη στρατιωτική επιχείρηση, και χωρίς αυτά, η πιθανότητα βραχυπρόθεσμης αλλαγής καθεστώτος στην Τεχεράνη παραμένει, στην καλύτερη περίπτωση, περιορισμένη.
Τα σενάρια δεν είναι αλληλοαποκλειόμενα
Ο νέος ανώτατος ηγέτης του Ιράν, Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, αναμένεται να είναι μια φιγούρα από τον IRGC, και η αποτελεσματικότητά του να εδραιώσει την εξουσία του ή να δημιουργήσει ανταγωνιστές δεν είναι ακόμα σαφής.
Η Ισλαμική Δημοκρατία ήρθε στην εξουσία το 1979 αντιπαρατιθέμενη σε ένα κληρονομικό σύστημα εξουσίας, και ο κύριος λόγος για τον οποίο ο Μοτζτάμπα διεκδικεί τη νέα του θέση είναι η κληρονομιά του αποθανόντος πατέρα του.
Έτσι, μακροπρόθεσμα, υπάρχει το ενδεχόμενο να παρακολουθήσουμε τη σταδιακή διάβρωση της Ισλαμικής Δημοκρατίας, με τον ιρανικό λαό να κατευθύνει τα γεγονότα, υπερβαίνοντας τελικά την καταπίεση του συστήματος.
Το αποδυναμωμένο Ιράν όπως προβλέπεται στο κύριο σενάριο θα μπορούσε να επισπεύσει αυτό το αποτέλεσμα, αλλά αυτό δεν αναμένονται να συμβεί τους επόμενους μήνες.
Η νέα ιρανική κυβέρνηση θα έχει ρόλο σε οποιοδήποτε σενάριο και θα μπορούσε να επιδιώξει να συνεχίσει επιθέσεις με drones και πυραύλους στην περιοχή – εφόσον έχει τη δυνατότητα – ακόμη και μετά την ολοκλήρωση των σημαντικών επιχειρήσεων των Ηνωμένων Πολιτειών.
Σε οποιοδήποτε σενάριο, η εμπλοκή των ΗΠΑ με το Ιράν – περιλαμβάνοντας αποτροπή, συγκράτηση και πιθανότητα επιπλέον στρατιωτικών δράσεων – είναι απίθανο να τερματιστεί με την κρίση.
Το πιο πιθανό αποτέλεσμα δεν θα είναι μια καθαρή λύση, αλλά ένα πιο αδύναμο και συγκρατημένο Ιράν, με νέες ισορροπίες δυνάμεων στην περιοχή και αβεβαιότητα ως προς τις μελλοντικές εξελίξεις.
Διαβάστε επίσης
Ουκρανία: Δύο νεκροί και πέντε τραυματίες από χτύπημα ρωσικού drone στο Χάρκοβο
«Καμπανάκι» από ΠΟΥ: Σοβαροί κίνδυνοι για τη δημόσια υγεία από τη «μαύρη βροχή» στο Ιράν
Λίβανος: Τέσσερις νεκροί μετά από ισραηλινό χτύπημα σε πολυκατοικία στην Βηρυτό (video)
