Κατά την τελευταία επίθεση των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ στο Ιράν, ένας δημοσιογράφος ρώτησε τον Βλαντιμίρ Πούτιν πώς θα αντιδρούσε αν ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν σκότωνε. «Δεν θέλω καν να το συζητήσω», αποκρίθηκε ο Ρώσος πρόεδρος.
Λιγότερο από εννέα μήνες αργότερα, όπως αναφέρεται από το POLITICO, η δολοφονία του Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ το Σάββατο, σε μια από κοινού επιχείρηση του Ισραήλ με την υποστήριξη των ΗΠΑ, υποχρέωσε τον Πούτιν να δράσει. Αυτή η ενέργεια πιθανόν να έχει εγείρει δύο από τα πιο βαθιά του ένστικτα: την επαίσχυντη παράνοια για τη δική του ασφάλεια και τη δίψα του για πολιτική επιβίωση που συνίσταται στη νίκη στην Ουκρανία, ανεξαρτήτως κόστους.
Η… κληρονομιά του Καντάφι
Αυτά τα ένστικτα ήταν παρόντα σε μια σύντομη δήλωση που αναρτήθηκε στην ιστοσελίδα του Κρεμλίνου, όπου ο Πούτιν καταδίκασε τη δολοφονία του Χαμενεΐ ως «φόνο… που διαπράχτηκε με κυνική παραβίαση όλων των κανόνων της ανθρώπινης ηθικής και του διεθνούς δικαίου». Η αντίκρισή του ήταν εντονότερη απ’ ό,τι όταν είχε αναφερθεί, νωρίτερα φέτος, στη σύλληψη ενός άλλου πρώην Ρώσου συμμάχου, του Νικολάς Μαδούρο.
Ωστόσο, ο Πούτιν δεν αποκάλυψε τα ονόματα των χωρών πίσω από την επίθεση. Στα ρωσικά εσωτερικά μέσα, ο θάνατος του Χαμενεΐ προκάλεσε αναμνήσεις σχετικά με την πτώση ενός άλλου δικτάτορα. Τα βίντεο που κατέγραφαν τον Μουαμάρ Καντάφι της Λιβύης να ξυλοκοπείται μέχρι θανάτου μετά από μια επέμβαση που υποστηρίχτηκε από το ΝΑΤΟ το 2011, είχαν φέρει τον Πούτιν σε κατάσταση «έκρηξης», όπως δήλωσε ο Ρώσος δημοσιογράφος Μιχαήλ Ζύγκαρ.
«Έδειξαν σε όλους πώς σκοτώθηκε, γεμάτος αίματα», σχολίασε ο Πούτιν, εμφανώς θυμωμένος, σε μια τηλεοπτική συνέντευξη τύπου εκείνη την εποχή. «Είναι αυτό δημοκρατία;». Το Μάιο του 2012, μετά την ανατροπή του Καντάφι, ο Πούτιν επέστρεψε στην προεδρία, φυλλομετρώντας τις σχέσεις του με τη Δύση και ενισχύοντας τις προσπάθειες κατά της εσωτερικής αντιπολίτευσης, την οποία κατηγορούσε ότι συνεργάζεται με τους εχθρούς της Ρωσίας για την αλλαγή καθεστώτος.
Ο κρίσιμος σταθμός
«Ο θάνατος του Καντάφι σημείωσε κομβική αλλαγή στη ρωσική πολιτική – τόσο στην εσωτερική όσο και στην εξωτερική διάσταση», επισημαίνει ο Αλεξάντερ Μπάουνοφ, ανώτερος ερευνητής στο Carnegie Russia Eurasia Center. Ο Πούτιν, πρώην πράκτορας της KGB, θεώρησε την αποδοχή μιας τόσο απαίσιας ανατροπής ενός διεθνούς ηγέτη ως «κορυφαία προδοσία».
Με τα χρόνια, ο Πούτιν έχει απομονωθεί όλο και περισσότερο. Κατά τη διάρκεια της πανδημίας του SARS-CoV-2, κυβερνητικοί αξιωματούχοι, ξένοι αλλά και Ρώσοι, υποχρεώνονταν να διατηρούν απόσταση από τον Ρώσο πρόεδρο. Οι δημόσιες παρεμβάσεις ήταν – και παραμένουν – προσεκτικά ενορχηστρωμένες. Ο εκλιπών ηγέτης της ρωσικής αντιπολίτευσης Αλεξέι Ναβάλνι τον αποκάλεσε «παππού στο καταφύγιο», αναφερόμενος σε μια αναφορά για ένα πολυτελές παλάτι που φημολογείται ότι ανήκει στον Πούτιν, το οποίο περιλαμβάνει και δίκτυο υπόγειων σηράγγων.
Τα πρόσφατα γεγονότα είναι αναμενόμενο να έχουν εντείνει την παράνοια του Πούτιν. Η ανατροπή δύο Ρώσων συμμάχων – του Μαδούρο και του Χαμενεΐ – ώθησε κάποιους υποστηρικτές του Κρεμλίνου να παραβιάσουν έναν μη γραπτό κανόνα που τηρούνταν από την επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο: την αποφυγή της ανοιχτής κριτικής προς τις ΗΠΑ ή τον πρόεδρό τους. Ο πρώην πρόεδρος της Ρωσίας Ντμίτρι Μεντβέντεφ παρατήρησε ότι η επίθεση των ΗΠΑ στο Ιράν αποκάλυψε το «πραγματικό πρόσωπο» του Τραμπ.
«Πώς σκοπεύουν να μας εξοντώσουν»
Ο Ρώσος τηλεπαρουσιαστής και προπαγανδιστής Βλαντιμίρ Σολόβιοφ κατηγόρησε τις ΗΠΑ ότι συμπεριφέρονται «σαν αρπακτικά», χρησιμοποιώντας τη διπλωματία για να «παρασύρουν το θήραμά τους να χαλαρώσει την αμυντική του στάση προτού δαγκώσουν το λαιμό του». «Καταλαβαίνουμε ότι η συζήτηση για το Ιράν αφορά επίσης και τη Ρωσία;» αναρωτήθηκε στους τηλεθεατές του.
Ο Αλεξάντερ Ντούγκιν, εθνοριαλιστής και υποστηρικτής του πολέμου, προειδοποίησε ότι οι ΗΠΑ μπορεί να σχεδιάζουν κάτι παρόμοιο και για τη Ρωσία. «Στις τελευταίες εξελίξεις, οι σύμμαχοί μας εξοντώνονται σταδιακά», έγραψε. «Είναι σαφές ποιος είναι επόμενος και τι θα μπορούσαν να σημαίνουν πραγματικά οι διαπραγματεύσεις με έναν τέτοιο εχθρό», αναφέρθηκε στις συνομιλίες ειρήνης με την Ουκρανία που μεσολαβούν οι ΗΠΑ.
Το φιλοκρεμλινικό μέσο Segodnya.ru το εξέφρασε ωμά, αναρτώντας άρθρο με τον τίτλο: «Πώς σκοπεύουν να μας εξοντώσουν». Αντίθετα, το Κρεμλίνο υιοθέτησε έναν πολύ πιο διπλωματικό τόνο. Μια μέρα μετά την καταδίκη του Πούτιν για τη δολοφονία του Χαμενεΐ, ο εκπρόσωπός του, Ντμίτρι Πεσκόφ, εξέφρασε «βαθιά απογοήτευση» για την αποτυχία των συνομιλιών των ΗΠΑ με το Ιράν, τονίζοντας παράλληλα και την «βαθιά εκτίμηση» για τις προσπάθειες των ΗΠΑ να μεσολαβήσουν για την ειρηνική λύση στην Ουκρανία.
Πρόσθεσε, ωστόσο, ότι «πρώτα και κύρια, εμπιστευόμαστε μόνο τους εαυτούς μας και υπερασπιζόμαστε τα δικά μας συμφέροντα». Σαφώς, ο Πούτιν δεν σκοπεύει να αφήσει τα συναισθήματά του για το Ιράν να παρεμποδίζουν τους στόχους του στην Ουκρανία.
«Ο Πούτιν δεν θα ρισκάρει»
«Το μεγαλύτερο όπλο του στη σύγκρουση ήταν η ικανότητα της κυβέρνησης Τραμπ να πιέσει τους Ουκρανούς και τους Ευρωπαίους», επισημαίνει ο Σαμ Γκριν, καθηγητής ρωσικής πολιτικής στο King’s College του Λονδίνου. «Έτσι δεν υπάρχει απολύτως κανένας λόγος να εγκαταλείψει αυτό το όπλο». Παρόλο που τα προσωπικά συναισθήματα του Πούτιν μπορεί να είναι διαφορετικά, οι ενέργειές του υποδεικνύουν μια ρεαλιστική προσέγγιση.
«Ο Πούτιν δεν θα ρισκάρει την προσωπική του ασφάλεια, την ασφάλεια του καθεστώτος του ή το όραμά του για τη ρωσική εθνική ασφάλεια προκειμένου να σταθεί δίπλα στους Ιρανούς ή άλλους παράγοντες», ανέφερε ο Γκριν. Για τη Μόσχα, η κατάσταση στο Ιράν προσφέρει διάφορα πλεονεκτήματα, όπως η πιθανότητα αυξημένων τιμών πετρελαίου, η διαφωνία μεταξύ Ευρώπης και ΗΠΑ σχετικά με την αντιμετώπιση των επιπτώσεων και μια Ουάσινγκτον που είναι αποσπασμένη λόγω του πολέμου στην Ουκρανία.
Οι ενέργειες του Τραμπ ενισχύουν επίσης τη διεθνή και εγχώρια αφήγηση του Πούτιν σχετικά με τους κινδύνους της δυτικής κυριαρχίας. Επίπλέον, ο Πούτιν έχει στη διάθεσή του ένα αποτρεπτικό μέσο που ούτε ο Καντάφι ούτε ο Χαμενεΐ είχαν: το μεγαλύτερο πυρηνικό οπλοστάσιο στον κόσμο. Ωστόσο, τα πυρηνικά όπλα δεν προσφέρουν προστασία από τις εσωτερικές απειλές.
Αν η πτώση των συμμάχων ισχυρών ανδρών εντείνει τους φόβους του Πούτιν, είναι πιθανό αυτοί να εστιάζουν λιγότερο στα πυραυλικά συστήματα του ΝΑΤΟ και περισσότερο στις ίντριγκες του παλατιού. Ο Ρώσος πρόεδρος γνωρίζει πολύ καλά ότι οι δικτάτορες που παραμένουν στην εξουσία τόσα πολλά χρόνια όπως ο Πούτιν, εκπίπτουν με έναν από τους δύο τρόπους, όπως αναφέρει ο Γκριν: «Είτε συλλαμβάνονται, είτε σε φέρετρο».
Διαβάστε επίσης:
Εκτός πραγματικότητας η Μελάνια στο Συμβούλιο Ασφαλείας: «Eιρήνη για όλα τα παιδιά του κόσμου – Δεν χρειάζεται να είναι εύθραυστη» (video)
Ανατολική Μεσόγειος – Μέση Ανατολή: Ο «αόρατος» στόλος ΗΠΑ, Ευρώπης, οι βάσεις – κλειδιά και η νέα αντιαεροπορική «ομπρέλα» στην Κύπρο
Νετανιάχου: Είναι γελοίο να λένε ότι το Ισραήλ «έσυρε» τις ΗΠΑ στον πόλεμο
