Το Ύψωμα 731: Ο άθλος του ελληνικού στρατού στη Βόρειο Ήπειρο τον Μάρτιο του 1941

Η ιταλική εαρινή αντεπίθεση, οι στόχοι της, οι σκληρές μάχες, η στρατηγική σημασία του Υψώματος 731, οι 18 ιταλικές επιθέσεις και ο τελικός ελληνικός θρίαμβος.

Ο Ελληνικός Στρατός πέτυχε πολλές και σημαντικές νίκες στον Ελληνοϊταλικό πόλεμο 1940-1941. Στη δεύτερη φάση του πολέμου, με την εαρινή αντεπίθεση των Ιταλών, τον Μάρτιο του 1941, ξεχωριστή θέση κατέχει αναμφίβολα η δεκαπενθήμερη μάχη για την κατάληψη του Υψώματος 731, στη Βόρειο Ήπειρο. Αν οι Ιταλοί περνούσαν από εκεί, άνοιγε ο δρόμος για τα Ιωάννινα…

Πού βρίσκεται το Ύψωμα 731;

Το Ύψωμα 731 βρίσκεται στη Βόρειο Ήπειρο, 20 χλμ. βόρεια της Κλεισούρας. Είναι λόφος στρατηγικής σημασίας, καθώς η κατάληψή του θα άνοιγε τον δρόμο στους Ιταλούς να προχωρήσουν σε ελληνικό έδαφος και να κατακτήσουν τα Γιάννενα.

Η ιταλική εαρινή αντεπίθεση (Μάρτιος 1941)

Με την κατάληψη της Κλεισούρας στις 10 Ιανουαρίου 1941, σχεδόν όλη η Βόρεια Ήπειρος είχε περάσει σε ελληνικά χέρια. Έξαλλος ο Μουσολίνι ανέθεσε την ηγεσία των ιταλικών τμημάτων στον Στρατηγό Ούγκο Καβαλέρο και σχεδίασε την ιταλική αντεπίθεση για τον Μάρτιο του 1941, την οποία θα προσπαθούσε να προλάβει ακολουθώντας τις πληροφορίες του Χίτλερ.

Ο Μουσολίνι συγκέντρωσε 25 Μεραρχίες στο μέτωπο, οι οποίες ήταν διπλάσιες από τις ελληνικές δυνάμεις. Ο Παπάγος δεν μπορούσε να κουνήσει στρατεύματα από τη Μακεδονία, καθώς αναμενόταν γερμανική επίθεση. Ωστόσο, η ελληνική πλευρά είχε ενημερωθεί από την Intelligence Service.

Σύμφωνα με το ιταλικό σχέδιο, σκοπός ήταν η κατάληψη του Υψώματος 731 και των γύρω περιοχών, ώστε να προχωρήσουν προς τα Ιωάννινα.

Οι αντίπαλες δυνάμεις – Το ξεκίνημα της επίθεσης

Οι Ιταλοί ανέπτυξαν τις δυνάμεις τους σε μέτωπο έξι χιλιομέτρων, με κύριο στόχο το ύψωμα 731. Από ελληνικής πλευράς, οι δυνάμεις του Β’ Σώματος Στρατού ήταν σε ετοιμότητα.

Η ιταλική αεροπορία επιτέθηκε ανελέητα, ενώ ο Μουσολίνι παρακολουθούσε με ενδιαφέρον τις εξελίξεις. Η επίθεση ξεκίνησε το πρωί της 9ης Μαρτίου 1941.

Το χρονικό των επιχειρήσεων (9-24 Μαρτίου 1941, συνοπτική περιγραφή)

Η 9η Μαρτίου σηματοδότησε την αρχή μιας σειράς σφοδρών μαχών στο ύψωμα 731, όπου οι ελληνικές δυνάμεις αμύνθηκαν ηρωικά, αντιμετωπίζοντας τις ιταλικές επιθέσεις.

9 Μαρτίου 1941: Κόλαση πυρός!

Η ιταλική επίθεση ξεκίνησε με σφοδρό βομβαρδισμό, αλλά οι Έλληνες αντέκρουσαν την καταιγιστική επιθετικότητα με ηρωισμό.

Ο Ταγματάρχης Δημήτριος Κασλάς δήλωσε ότι μόνο αν σκοτωθούν όλοι οι Έλληνες, οι Ιταλοί θα καταλάβουν το ύψωμα 731. Η ελληνική άμυνα αποδείχθηκε ιδιαίτερα αποτελεσματική, με πολλές ιταλικές επιθέσεις να αποτυγχάνουν.

Η ημέρα αυτή αποτέλεσε μια από τις πιο εμβληματικές στιγμές της ελληνικής υπεράσπισης.

10-15 Μαρτίου 1941: Οι σφοδρές συγκρούσεις συνεχίζονται

Οι σφοδρές συγκρούσεις συνεχίστηκαν με τον Μουσολίνι να παρακολουθεί και την ελληνική αντίσταση να παραμένει αμετακίνητη.

Η 12η Μαρτίου ήταν ιδιαίτερα κρίσιμη, με τον Μουσολίνι να δείχνει απογοήτευση για τις μέχρι τότε επιτυχίες.

16-24 Μαρτίου 1941: Ο τερματισμός των ιταλικών επιθέσεων

Οι ιταλικές επιθέσεις τερματίστηκαν τελικά, με την ελληνική πλευρά να αντέχει παρόλες τις πιέσεις. Η απόφαση για τη διακοπή των επιθέσεων ελήφθη, με τη στρατηγική ατμόσφαιρα να είναι απογοητευτική για τους Ιταλούς.

Οι ιταλικές δυνάμεις, κάτω από την πίεση και τις απώλειες, αποφάσισαν να τερματίσουν τις επιθέσεις προς τον Ελληνικό Στρατό, ο οποίος διατήρησε τελικά τον έλεγχο του υψώματος.

Συμπέρασμα

Η επιτυχία του Ελληνικού Στρατού στο ύψωμα 731 αποδείχθηκε κρίσιμη στιγμή στην ιστορία του Ελληνοϊταλικού πολέμου. Οι Έλληνες στρατιώτες έδειξαν ηρωισμό και αποφασιστικότητα, αποτελώντας παράδειγμα αντίστασης.

Η ηρωική τους αντίσταση και οι θυσίες τους έγραψαν ιστορία, βάζοντας το όνομά τους στον κατάλογο των Ελλήνων ηρώων.