Ο Λευκός Οίκος εκφράζει την πεποίθηση ότι πλησιάζει προς μια συμφωνία με το Ιράν, η οποία θα περιλαμβάνει ένα μονοσέλιδο μνημόνιο κατανόησης, με σκοπό την ολοκλήρωση του πολέμου και τη δημιουργία ενός πλαισίου για πιο αναλυτικές διαπραγματεύσεις γύρω από το πυρηνικό πρόγραμμα. Αυτό προκύπτει από δηλώσεις δύο Αμερικανών αξιωματούχων και άλλων πηγών που έχουν γνώση της κατάστασης, όπως αναφέρει το Axios.
Από την άλλη πλευρά, το Ναυτικό των Φρουρών της Επανάστασης δήλωσε μέσω κρατικών μέσων ότι, ως απάντηση στην απόφαση του Τραμπ για πάγωμα της «Επιχείρησης Ελευθερίας», θα εξασφαλιστεί η διέλευση μέσω του Στενού του Ορμούζ με την κατάργηση των απειλών από τις Ηνωμένες Πολιτείες και την υλοποίηση νέων διαδικασιών, οι οποίες δεν διευκρινίστηκαν. Παράλληλα, εξέφρασαν ευχαριστίες στους καπετάνιους και τους ιδιοκτήτες των πλοίων για την τήρηση των ιρανικών κανονισμών κατά την διέλευσή τους από την περιοχή.
Η ευρύτερη προοπτική
Οι Ηνωμένες Πολιτείες περιμένουν τις απαντήσεις του Ιράν σε καίρια ζητήματα εντός 48 ωρών. Παρά το γεγονός ότι τίποτα δεν έχει επιβεβαιωθεί ακόμη, οι πηγές αναφέρουν ότι αυτή η στιγμή είναι η πιο κοντινή σε συμφωνία από την αρχή του πολέμου.
Η συμφωνία αναμένεται να περιλαμβάνει τη δέσμευση του Ιράν για μορατόριουμ στον πυρηνικό εμπλουτισμό, ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες θα συμφωνήσουν να άρουν τις κυρώσεις και να αποδεσμεύσουν δισεκατομμύρια παγωμένα ιρανικά κεφάλαια, καθώς και την άρση περιορισμών και από τις δύο πλευρές στη ναυσιπλοΐα από τα Στενά του Ορμούζ.
Πολλοί από τους όρους που θα περιλαμβάνονται στο μνημόνιο θα εξαρτώνται από την επιτυχία μιας τελικής συμφωνίας, αφήνοντας έτσι ανοιχτό το ενδεχόμενο αναζωπύρωσης του πολέμου ή μιας μακρόχρονης εκκρεμότητας, κατά την οποία ο πόλεμος θα έχει σταματήσει, αλλά δεν θα έχουν επιλυθεί τα θεμελιώδη ζητήματα.
Η τρέχουσα κατάσταση
Ο Λευκός Οίκος θεωρεί ότι η ιρανική ηγεσία είναι διηρημένη και ίσως να είναι δύσκολο να βρεθεί κοινός τόπος ανάμεσα στις διάφορες φατρίες. Ορισμένοι Αμερικανοί αξιωματούχοι εκφράζουν επιφυλάξεις γύρω από την πιθανότητα να επιτευχθεί ακόμα και μια αρχική συμφωνία.
Άλλοι, ωστόσο, παραμένουν αισιόδοξοι για τις πιθανότητες συμφωνίας κατά τη διάρκεια προηγούμενων γύρων διαπραγματεύσεων, αν και χωρίς αποτέλεσμα μέχρι σήμερα.
Εντούτοις, δύο Αμερικανοί αξιωματούχοι σημείωσαν ότι η απόφαση του προεδρικού γραφείου να αναστείλει την πρόσφατα ανακοινωθείσα επιχείρηση στα Στενά του Ορμούζ και να αποφευχθεί η διάρρηξη της εύθραυστης εκεχειρίας στηρίχθηκε στην πρόοδο των συνομιλιών.
Παρασκήνιο
Το μονοσέλιδο μνημόνιο κατανόησης, που περιέχει 14 σημεία, διαπραγματεύονται οι απεσταλμένοι του Τραμπ, Στιβ Γουίτκοφ και Τζέρεντ Κούσνερ, με αρκετούς Ιρανούς αξιωματούχους, είτε απευθείας είτε μέσω ενδιάμεσων.
Στη σημερινή του μορφή, το μνημόνιο θα σηματοδοτούσε το τέλος του πολέμου στην περιοχή και θα ξεκινούσε μια περίοδο 30 ημερών διαπραγματεύσεων για μια λεπτομερή συμφωνία, στοχεύοντας στην αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας, στον περιορισμό του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν και στην άρση των αμερικανικών κυρώσεων.
Οι διαπραγματεύσεις ενδέχεται να διεξαχθούν είτε στην Ισλαμαμπάντ είτε στη Γενεύη, σύμφωνα με δύο πηγές.
Κατά την διάρκεια αυτής της 30ήμερης διαδικασίας, οι περιορισμοί του Ιράν στη ναυσιπλοΐα και ο αμερικανικός ναυτικός αποκλεισμός θα αίρονται σταδιακά, όπως δήλωσε Αμερικανός αξιωματούχος.
Σε περίπτωση αποτυχίας των διαπραγματεύσεων, οι αμερικανικές δυνάμεις θα μπορούσαν να επαναφέρουν τη ναυτική επιτήρηση ή να ξεκινήσουν στρατιωτικές ενέργειες, σύμφωνα με τον ίδιο αξιωματούχο.
Κεντρικά ζητήματα
Η διάρκεια του μορατόριουμ για τον εμπλουτισμό ουρανίου βρίσκεται σε διαρκείς διαπραγματεύσεις. Ορισμένες πηγές αναφέρουν ότι θα είναι τουλάχιστον 12 χρόνια, ενώ μία πηγή αναφέρει ότι 15 χρόνια είναι ένα πιθανό σημείο συμφωνίας. Το Ιράν προτείνει πενταετές μορατόριουμ, ενώ οι ΗΠΑ απαιτούν 20 χρόνια.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες επιθυμούν να συμπεριληφθεί πρόβλεψη ότι οποιαδήποτε παραβίαση εκ μέρους του Ιράν σε σχέση με τον εμπλουτισμό θα παρατείνει τη διάρκεια του μορατόριουμ. Μετά τη λήξη της διάρκειας, το Ιράν θα μπορεί να εμπλουτίσει ουράνιο σε χαμηλό ποσοστό, 3,67%.
Το Ιράν θα δεσμευτεί στο μνημόνιο ότι δεν θα επιδιώξει ποτέ να αποκτήσει πυρηνικά όπλα ούτε θα αναλάβει ενέργειες που συνδέονται με την ανάπτυξή τους. Σύμφωνα με πληροφορίες από Αμερικανό αξιωματούχο, είναι υπό συζήτηση ρήτρα που θα εμποδίζει το Ιράν να λειτουργεί υπόγειες πυρηνικές εγκαταστάσεις.
Επιπλέον, το Ιράν θα δεσμευτεί σε ενισχυμένους επιθεωρητικούς ελέγχους, περιλαμβάνοντας αιφνιδιαστικές επιθεωρήσεις από ειδικούς επί του θέματος από τον ΟΗΕ, σύμφωνα με τον Αμερικανό αξιωματούχο.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες θα αναλάβουν τη δέσμευση ότι θα προχωρήσουν σε σταδιακή άρση των κυρώσεων που έχουν επιβληθεί στο Ιράν και στην αποδέσμευση δισεκατομμυρίων δολαρίων ιρανικών κεφαλαίων που είναι παγωμένα σε διάφορα μέρη του κόσμου.
Σημαντικές υποθέσεις
Δύο πηγές που γνωρίζουν λεπτομέρειες της υπόθεσης ανέφεραν ότι το Ιράν θα συμφωνήσει να απομακρύνει το υψηλά εμπλουτισμένο ουράνιο του στο εξωτερικό, κάτι που αποτελεί κεντρικό αίτημα των Ηνωμένων Πολιτειών, το οποίο η Τεχεράνη έχει αρνηθεί μέχρι τώρα.
Μία από τις πηγές δήλωσε ότι μία από τις επιλογές που εξετάζονται είναι η μεταφορά αυτού του υλικού στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Απόψεις των εμπλεκομένων
Ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο δήλωσε την Τρίτη ότι «το να έχουμε τη συμφωνία ολοκληρωμένη σε μία μέρα δεν είναι απαραίτητο».
«Αυτή η υπόθεση είναι εξαιρετικά περίπλοκη και απαιτεί τεχνική προετοιμασία. Ωστόσο, είναι σημαντικό να εξασφαλίσουμε μια διπλωματική λύση που να έχει σαφήνεια γύρω από τα θέματα που είναι πρόθυμοι να διαπραγματευτούν και την έκταση των παραχωρήσεων που είναι έτοιμοι να κάνουν από την αρχή, ώστε να αξίζει τον κόπο», πρόσθεσε.
Ωστόσο, δήλωσε επίσης ότι ορισμένοι από τους ανώτερους ηγέτες του Ιράν χαρακτηρίζονται «παράλογοι» και ότι δεν είναι σαφές εάν θα προχωρήσουν σε συμφωνία.
