104 οι ψυχές που χάθηκαν, η μάχη της Δικαιοσύνης και ο Γολγοθάς των επιζώντων – Η εθνική τραγωδία που δεν θα ξεχαστεί ποτέ
Ο χρόνος στο Μάτι δεν μετριέται με τον συμβατικό τρόπο, αλλά μετριέται αυστηρά σε «πριν» και «μετά» την 23η Ιουλίου 2018.
Οκτώ χρόνια συμπληρώνονται από την ημέρα που η ανατολική Αττική μετατράπηκε σε μια επίγεια κόλαση μέσα σε ελάχιστα λεπτά. Είναι οκτώ χρόνια από τη στιγμή που ο φόβος, ο καπνός και η απόγνωση σκέπασαν τα πάντα, αφήνοντας πίσω τους μια ανείπωτη εθνική τραγωδία, 104 νεκρούς, δεκάδες βαριά τραυματισμένους και μια ολόκληρη κοινωνία να ζητά επίμονα και αδιάκοπα δικαιοσύνη.
Σήμερα, αν και οι μαύρες σιλουέτες των καμένων δέντρων παραχωρούν σταδιακά τη θέση τους σε νέα βλάστηση, οι αόρατες πληγές στο σώμα και την ψυχή των επιζώντων παραμένουν χαραγμένες.
Το χρονικό της κόλασης
Ήταν αργά το απόγευμα της Δευτέρας, 23 Ιουλίου 2018, όταν, ενώ τα βλέμματα όλων και οι δυνάμεις της Πυροσβεστικής ήταν στραμμένες στη μεγάλη φωτιά της Κινέτας, μια νέα εστία ξεσπούσε στο Νταού Πεντέλης. Τροφοδοτουμένη από θυελλώδεις ανέμους που έφταναν τοπικά τα 10 με 11 μποφόρ, η πυρκαγιά κατέβηκε με εφιαλτική ταχύτητα προς τον Νέο Βουτζά, το Μάτι και το Κόκκινο Λιμανάκι.
Μέσα σε λιγότερο από μία ώρα, ένας παραθαλάσσιος οικισμός γεμάτος παραθεριστές, οικογένειες και μικρά παιδιά παγιδεύτηκε σε μια πύρινη τανάλια. Η απουσία οργανωμένου σχεδίου εκκένωσης, η έλλειψη προειδοποίησης, ο εγκλωβισμός στα στενά και αδιέξοδα σοκάκια, αλλά και η εσφαλμένη διοχέτευση της κυκλοφορίας από την Αστυνομία προς το εσωτερικό του οικισμού, μετέτρεψαν την περιοχή σε παγίδα θανάτου.
Άνθρωποι κά burned inside their cars trying to escape, while others were charred in their homes or yards, as in the notorious plot of horror where 26 people were found embraced, just a few meters from the sea. Hundreds of others plunged into the water to escape the flames and toxic smoke, remaining in darkness for hours until private boats and the Coast Guard arrived. The tragic toll documented 104 dead, including infants and children, dozens of burn victims, and more than 4,000 destroyed or damaged homes.
Η δικαστική διαδρομή και το Εφετείο
Η δικαστική διερεύνηση της υπόθεσης υπήρξε μια μακρά, επίπονη και συχνά εξοργιστική διαδικασία για τους συγγενείς των θυμάτων αλλά και τους εγκαυματίες. Η πρωτόδικη απόφαση, που εκδόθηκε τον Απρίλιο του 2024, προκάλεσε θύελλα αντιδράσεων καθώς το δικαστήριο αθώωσε την πλειονότητα των πολιτικών προσώπων και αυτοδιοικητικών παραγόντων, ενώ καταδίκασε έξι από τους 21 κατηγορούμενους για πλημμελήματα. Οι ποινές φυλάκισης, αν και αθροιστικά μεγάλες, μετατράπηκαν σε εξαγοράσιμες προς 10 ευρώ την ημέρα, προκαλώντας την οργισμένη αντίδραση των συγγενών μέσα στη δικαστική αίθουσα, οι οποίοι έκαναν λόγο για «ύβρη» και «προσβολή στη μνήμη των νεκρών».
Η ακαριαία παρέμβαση του Αρείου Πάγου και της Εισαγγελίας οδήγησε στην άσκηση έφεσης κατά του συνόλου της απόφασης, προκειμένου η υπόθεση να δικαστεί εκ νέου στο Εφετείο υπό την απειλή της παραγραφής των πλημμελημάτων.
Στη δευτεροβάθμια δίκη, η εισαγγελική πρόταση υπήρξε καταπέλτης, ζητώντας την ενοχή περισσότερων εμπλεκομένων προσώπων και αυστηρότερες ποινές. Η δικαστική απόφαση του Εφετείου επιχειρεί πλέον να αποδώσει ουσιαστικότερες ποινικές ευθύνες για την ολιγωρία, τον κακό συντονισμό και την κατάρρευση του κρατικού μηχανισμού, αν και το θεσμικό πλαίσιο των πλημμελημάτων παραμένει το μεγάλο «αγκάθι» για τις οικογένειες που ζητούσαν από την πρώτη στιγμή την αναβάθμιση των κατηγοριών σε κακουργήματα.
Ο καθημερινός Γολγοθάς των εγκαυματιών
Πίσω από τους αριθμούς βρίσκονται οι άνθρωποι που επέζησαν, φέροντας ανεξίτηλα τα σημάδια εκείνης της νύχτας. Για τους δεκάδες εγκαυματίες, ο εφιάλτης δεν τελείωσε στις 23 Ιουλίου 2018, καθώς η καθημερινότητά τους παραμένει ένας αδιάκοπος αγώνας επιβίωσης. Αντιμετωπίζουν δεκάδες χειρουργικές επεμβάσεις, διαδοχικές τοποθετήσεις μοσχευμάτων, επίπονες φυσικοθεραπείες και ατελείωτες θεραπείες που διαρκούν χρόνια.
Παράλληλα, παρά τις αρχικές κυβερνητικές υποσχέσεις, οι γραφειοκρατικές αγκυλώσεις στην κάλυψη ειδικών φαρμάκων και επιθεμάτων από το κράτος στάθηκαν συχνά ανυπέρβλητο εμπόδιο. Ταυτόχρονα, το μετατραυματικό στρες, οι διαταραχές ύπνου και η εικόνα της φωτιάς που επιστρέφει σε κάθε καλοκαιρινό άνεμο συνθέτουν μια αόρατη αναπηρία. Οι περισσότεροι εγκαυματίες της περιοχής, δεν αισθάνονται απλά επιζώντες, αλλά άνθρωποι που ζουν καθημερινά με τους πόνους των μοσχευμάτων και την ανάμνηση όσων δεν κατάφεραν να βγουν από τη θάλασσα.
Η κραυγή των συγγενών
Για τις οικογένειες των 104 θυμάτων, τα οκτώ αυτά χρόνια αποτελούν μια διαρκή πάλη με τη σιωπή και την απουσία. Στις ετήσιες εκδηλώσεις μνήμης στον Ναυτικό Όμιλο στο Μάτι και στο μνημείο των θυμάτων, οι εικόνες παραμένουν οι ίδιες, γεμάτες βουβά δάκρυα, αναμμένα κεριά στη θάλασσα και φωτογραφίες αγαπημένων προσώπων.
Η στάση των συγγενών καθ’ όλη τη διάρκεια των δικαστικών αγώνων χαρακτηρίζεται από αξιοπρέπεια αλλά και από μια βαθιά οργή για την ατιμωρησία. Εκπρόσωποι των οικογενειών τονίζουν με έμφαση ότι δεν αναζητούν εκδίκηση, αλλά την αναγνώριση των εγκληματικών λαθών που στοίχισαν τις ζωές των ανθρώπων τους. Επισημαίνουν πως όταν το κράτος αποτυγχάνει να προστατεύσει τους πολίτες του και στη συνέχεια προσπαθεί να αποσείσει τις ευθύνες του, η πληγή δεν πρόκειται να κλείσει ποτέ, γι’ αυτό και το αίτημά τους για παραδειγματική τιμωρία των υπευθύνων παραμένει σταθερό.
Οκτώ χρόνια μετά…
Οκτώ χρόνια μετά, το Μάτι δεν είναι μόνο μια πληγή στον χάρτη της Αττικής, αλλά ένα διαρκές υπόμνημα της ανάγκης για έναν αποτελεσματικό, σύγχρονο και υπεύθυνο μηχανισμό Πολιτικής Προστασίας.
Η θεσμοθέτηση του αριθμού έκτακτης ανάγκης 112 και οι αλλαγές πρωτοκόλλων που ακολούθησαν στα χρόνια αυτά υπήρξαν αποτέλεσμα του αίματος που χύθηκε σε εκείνους τους δρόμους.
Ωστόσο, η πραγματική δικαίωση για τις 104 ψυχές θα έρθει μόνο όταν η Πολιτεία αποδείξει στην πράξη ότι σέβεται την ανθρώπινη ζωή, τόσο στην πρόληψη των καταστροφών όσο και στην απόδοση της δικαιοσύνης. Έως τότε όλοι θα θυμούνται τη νύχτα που η γη ενώθηκε με τη θάλασσα μέσα στις φλόγες.
Πηγή
