Νέα επιστημονική έρευνα αποκαλύπτει περιοχές της Γης που ενδέχεται να κρύβουν ανεκμετάλλευτα κοιτάσματα σπάνιων γαιών, υλικά ζωτικής σημασίας για την τεχνολογία και την πράσινη μετάβαση.
Υλικά με ενδεχομένως μεγαλύτερη στρατηγική και οικονομική αξία από πολλά γνωστά ορυκτά ενδέχεται να παραμένουν κρυμμένα στα βάθη της Γης, σύμφωνα με νέα επιστημονικά δεδομένα. Ερευνητές εκτιμούν ότι υπάρχουν ακόμη ανεξερεύνητα κοιτάσματα σπάνιων γαιών, τα οποία θα μπορούσαν να διαδραματίσουν καθοριστικό ρόλο στις τεχνολογίες του μέλλοντος.
Μια ερευνητική ομάδα του Πανεπιστημίου του Κέιμπριτζ, υπό την καθοδήγηση της γεωεπιστήμονα Έμιλι Μπόουμαν, χαρτογράφησε περιοχές όπου εντοπίζονται ασυνήθιστα ηφαιστειακά πετρώματα, τα οποία θεωρούνται πιθανοί «φορείς» σημαντικών αποθεμάτων σπάνιων γαιών.
Τα στοιχεία αυτά βρίσκονται διάσπαρτα στον γήινο φλοιό, ωστόσο σπάνια συναντώνται σε συγκεντρώσεις που επιτρέπουν την οικονομικά βιώσιμη εξόρυξή τους. Η σημασία τους είναι ιδιαίτερα μεγάλη, καθώς χρησιμοποιούνται σε πλήθος τεχνολογικών εφαρμογών, από ηλεκτρονικές συσκευές και μπαταρίες έως συστήματα ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και προηγμένες βιομηχανικές τεχνολογίες.
Μέχρι σήμερα, μεγάλο μέρος της παγκόσμιας παραγωγής σπάνιων γαιών προέρχεται από κοιτάσματα της Κίνας. Τα συγκεκριμένα αποθέματα συνδέονται με μάγματα πλούσια σε διοξείδιο του άνθρακα, τα οποία κατά την ψύξη τους σχηματίζουν χαρακτηριστικά πυριγενή πετρώματα, όπως οι καρβονατίτες και τα πυριτικά ορυκτά.
Οι επιστήμονες θεωρούν ότι αυτά τα γεωλογικά συστήματα αναπτύσσονται κυρίως σε περιοχές της λιθόσφαιρας με ιδιαίτερα χαρακτηριστικά, όπως οι κρατόνες (cratons) – τα αρχαιότερα και πιο σταθερά τμήματα του ηπειρωτικού φλοιού. Η κατανόηση του τρόπου σχηματισμού και της γεωγραφικής κατανομής τους αποτελεί βασικό στόχο της σύγχρονης γεωλογικής έρευνας.
Σύμφωνα με μελέτη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Nature Geoscience, η διερεύνηση αυτών των διεργασιών δεν συμβάλλει μόνο στον εντοπισμό νέων ορυκτών πόρων, αλλά και στην καλύτερη κατανόηση του παγκόσμιου κύκλου του διοξειδίου του άνθρακα.
Τα μυστικά που κρύβονται κάτω από την επιφάνεια
Η ομάδα της Μπόουμαν ανέλυσε χιλιάδες δείγματα πετρωμάτων και αξιοποίησε σεισμικά δεδομένα υψηλής ακρίβειας, προκειμένου να δημιουργήσει μια πιο λεπτομερή εικόνα του εσωτερικού της Γης.
Τα ευρήματα δείχνουν ότι πετρώματα πλούσια σε CO₂ σχηματίζονται σε συνθήκες υψηλής πίεσης, μέσα σε αρχαίες και ιδιαίτερα πυκνές περιοχές της λιθόσφαιρας. Εκεί, οι γεωλογικές διεργασίες μπορούν να οδηγήσουν στη συγκέντρωση σπάνιων γαιών σε ποσότητες που ενδέχεται να είναι εκμεταλλεύσιμες στο μέλλον.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν επίσης ότι διαφορετικοί τύποι πετρωμάτων σχετίζονται με διαφορετικά βάθη σχηματισμού. Οι βασανίτες (basanite) εντοπίζονται κοντά στην επιφάνεια, οι καρβονατίτες (Carbonatite) σε ενδιάμεσα επίπεδα, ενώ οι κιμπερλίτες -γνωστοί και για τη σύνδεσή τους με τα διαμάντια- σχηματίζονται σε πολύ μεγαλύτερα βάθη.
Αναζητώντας ακόμη παλαιότερους γεωλογικούς θησαυρούς
Η έρευνα επικεντρώθηκε σε πετρώματα ηλικίας έως 200 εκατομμυρίων ετών. Ωστόσο, το επόμενο βήμα των επιστημόνων είναι η μελέτη ακόμη αρχαιότερων γεωλογικών σχηματισμών, οι οποίοι δημιουργήθηκαν πριν από τη διάσπαση της υπερηπείρου Παγγαίας (υπήρξε κατά την ύστερη Παλαιοζωική και πρώιμη Μεσοζωική εποχή).
Παρότι τα πιθανά κοιτάσματα αυτής της περιόδου είναι δυσκολότερο να εντοπιστούν εξαιτίας των γεωλογικών μεταβολών που έχουν μεσολαβήσει, οι ειδικοί εκτιμούν ότι ενδέχεται να φιλοξενούν σημαντικούς και μέχρι σήμερα άγνωστους ορυκτούς πόρους.
Οι μελλοντικές έρευνες αναμένεται να εξετάσουν εάν η σχέση ανάμεσα στο πάχος της λιθόσφαιρας και στον τύπο των μαγμάτων παρέμεινε σταθερή ή μεταβλήθηκε κατά τη διάρκεια της γεωλογικής ιστορίας της Γης, ανοίγοντας τον δρόμο για τον εντοπισμό νέων στρατηγικών κοιτασμάτων που θα μπορούσαν να αποδειχθούν πολύτιμα για την παγκόσμια οικονομία και την ενεργειακή μετάβαση.
TI ΔΙΑΒΑΖΕΤΑΙ
